Αποστολή

Σκοπός του Τομέα είναι η διδασκαλία και η έρευνα της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης και της Εκπαιδευτικής Πολιτικής, έτσι ώστε οι φοιτητές να σπουδάζουν τον κοινωνικό ρόλο της εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών θεσμών, τον κοινωνικό ρόλο του εκπαιδευτικού και την κοινωνική προέλευση της σχολικής γνώσης.

Η διδασκαλία και η έρευνα στον Τομέα στοχεύουν γενικά στην παραγωγή, μετάδοση και αξιοποίηση των γνώσεων που αφορούν:

    Την κοινωνική διαμεσολάβηση η οποία παρεμβάλλεται ανάμεσα στο παιδί και στο γνωστικό αντικείμενο κατά τη διαδικασία διδασκαλίας - μάθησης, όπως η γλώσσα της διδασκαλίας, οι κοινωνικές σημασίες του περιεχομένου της διδασκαλίας, οι κοινωνικές σχέσεις διδασκόντων και διδασκομένων, ο κοινωνικός χαρακτήρας της αξιολόγησης και της βαθμολογίας των μαθητών, τα κοινωνικά χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού και η ένταξή του στο άμεσο και ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.
    Tις επιστημονικές περιοχές που εξετάζουν και αναλύουν κριτικά τις κοινωνικές σχέσεις στο σχολείο και τον τρόπο ένταξής του στο άμεσο κοινωνικό περιβάλλον, όπως τα κυρίαρχα πολιτισμικά πρότυπα και οι κοινωνικές σχέσεις του άμεσου κοινωνικού περιβάλλοντος, η σχέση οικογένειας και σχολείου, η ένταξη των διδασκομένων στο άμεσο κοινωνικό περιβάλλον.
    Tις ρυθμίσεις της εκπαιδευτικής πολιτικής που διέπουν τη λειτουργία του σχολείου, σε σχέση με τις κυριότερες εκπαιδευτικές πολιτικές (ΥΠΕΠΘ, κόμματα, συνδικαλιστικές οργανώσεις, κ.ά.).
    Tους κοινωνικούς παράγοντες που συσχετίζονται με τη μαθητική επίδοση στα διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, την κυρίαρχη αντίληψη για το ρόλο και τη σημασία της εκπαίδευσης στο άμεσο κοινωνικό περιβάλλον, σε σχέση με τις ειδικές ανάγκες κοινωνικών και ηλικιακών ομάδων και με την αντίληψη που κυριαρχεί στην οικογένεια.
    Tις επιστημονικές περιοχές που εξετάζουν τον κοινωνικό ρόλο του εκπαιδευτικού συστήματος, σε σχέση με τη δομή της ελληνική κοινωνίας (ισότητα ευκαιριών, κοινωνική στρωμάτωση, κοινωνική αναπαραγωγή), τις κοινωνικές επιπτώσεις της αξιολόγησης της μαθητικής επίδοσης, το ρόλο της στην πρόσβαση στις διαφορετικές εκπαιδευτικές βαθμίδες και επομένως στην κοινωνική στρωμάτωση και την κοινωνική αναπαραγωγή.
    Tις επιστημονικές περιοχές που εξετάζουν το θεσμικό πλαίσιο και τη διοίκηση και οργάνωση που διέπουν την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την επιμόρφωση σε όλα τα επίπεδα, τη σχέση του θεσμικού, του διοικητικού και του οργανωτικού πλαισίου με την εκπαιδευτική πολιτική του κράτους, και τις κοινωνικές και εκπαιδευτικές επιπτώσεις της πρακτικής εφαρμογής τους.
    Tις επιστημονικές γνώσεις που αναλύουν το ρόλο της εκπαίδευσης και της αρχικής και συνεχιζόμενης κατάρτισης στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, τη σχέση της με την οικονομία και τους περιορισμούς από το οικονομικό πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
    Tις επιστημονικές γνώσεις που αναλύουν την Ευρωπαϊκή πολιτική για την εκπαίδευση και την αρχική και συνεχιζόμενη κατάρτιση, καθώς και τα ευρωπαϊκά προγράμματα έρευνας, εκπαίδευσης και αρχικής και συνεχιζόμενης κατάρτισης, ώστε να κατανοούνται οι διασυνδέσεις της εκπαίδευσης και της εκπαιδευτικής πρακτικής, και των αποτελεσμάτων της σε σχέση με ένα κοινωνικό πλαίσιο ευρύτερο από το γεωγραφικό ελληνικό, ένα πλαίσιο δηλαδή που περιλαμβάνει και την εκπαίδευση των Ελλήνων μεταναστών και την εκπαίδευση των μειονοτήτων στην Ελλάδα.
    Tέλος, τις θεωρίες, τις μεθοδολογίες και τις τεχνικές της συστηματικής μελέτης και της έρευνας σε σχέση με τις διαφορετικές επιστημολογικές προσεγγίσεις και στα πλαίσια αντίστοιχων κοσμοθεωρήσεων για την εκπαίδευση και την ιστορική εξέλιξή της.

Η δομή του προγράμματος σπουδών στις παραπάνω γνωστικές περιοχές περιλαμβάνει θεωρία, ανάλυση, μεθοδολογία και τεχνικές κατανεμημένες σε μαθήματα διαφορετικού χαρακτήρα: μαθήματα υποχρεωτικά και μαθήματα επιλογής. Τα μαθήματα διεξάγονται με διάλεξη, διάλεξη και εργαστήριο, σεμινάριο, σεμινάριο και εργαστήριο, ανάλογα με τη φύση του περιεχομένου τους και τους στόχους τους.

Στην πρώτη φάση των σπουδών, προβλέπονται μαθήματα με εύρος που επιτρέπουν να εκτεθεί ο φοιτητής σε όλο το φάσμα της επιστημονικής γνώσης και στον προβληματισμό του γνωστικού αντικειμένου του Τομέα. Τα μαθήματα και οι προβλεπόμενες εργαστηριακές δραστηριότητες εκπαιδεύουν και ασκούν το φοιτητή στα παρακάτω είδη γνώσης:

    Aπό τις βασικές επιστήμες στις θεμελιακές θεωρίες και μεθόδους κοινωνικής ανάλυσης.
    Aπό τις εφαρμοσμένες επιστήμες στις σφαιρικές αναλύσεις του ελληνικού εκπαιδευτικού γίγνεσθαι.
    Aπό τις τεχνικές ικανότητες στην άσκηση της στοιχειώδους επιστημονικής μεθόδου και στη συνειδητή προσπάθεια απόρριψης δύο πρακτικών, της απομνημόνευσης και της έκθεσης ιδεών.

Με την ολόπλευρη ανάλυση και κριτική μελέτη επιχειρείται να αποκτήσει ο κάθε φοιτητής συνολική εικόνα του περιεχομένου των σπουδών του Τομέα σε όλες τις εκφάνσεις του (θεωρία, ανάλυση, μεθοδολογία, τεχνικές). Έτσι, στη συνέχεια των σπουδών του θα μπορεί να εντάσσει τη νέα γνώση σ' αυτή την αρχική συνολική εικόνα, μέχρις ότου αρχίσει ο ίδιος να παρεμβαίνει επιστημονικά στη συγκρότηση αυτής της εικόνας. Με βάση την παραπάνω λογική της συγκρότησης της εικόνας του εκπαιδευτικού γίγνεσθαι από τον φοιτητή, προτείνεται η δομή των μαθημάτων και των μαθησιακών δραστηριοτήτων να δίνει τη δυνατότητα των αντίστοιχων επιλογών. Οι επιλογές αυτές μπορούν να γίνουν περισσότερο κατανοητές με τη μορφή «πορείας» πάνω σε κάποιο «πλέγμα» σχέσεων και ιεραρχήσεων μαθησιακών δραστηριοτήτων, του οποίου κόμβοι είναι τα μαθήματα.

Συνοπτικά, ο Τομέας στοχεύει στη σπουδή της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης, ως επιστημονικής ειδικότητας, και περιλαμβάνει τις θεωρίες και τις μεθόδους έρευνας για την επιβεβαίωση της υπάρχουσας γνώσης και θεωρίας ή για την ανάπτυξη νέας. Ο καθαρά αναλυτικός χαρακτήρας του στόχου αυτού καθορίζει το μέρος του περιεχομένου της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης ως επιστημονικής ειδικότητας, με ερευνητικό αντικείμενο την εκπαίδευση στην αλληλεπίδρασή της με την κοινωνία, καθώς και τα επιστημονικά εργαλεία για την ανάπτυξη της νέας γνώσης στο κλάδο.

Ο δεύτερος στόχος αναφέρεται στη σπουδή των εκπαιδευτικών φαινομένων και των εκπαιδευτικών θεσμών στα πλαίσια του κοινωνικού γίγνεσθαι. Η σπουδή αυτή συμβάλλει στο να φωτίζονται ο τρόπος ένταξης των κοινωνικών φορέων-μαθητών στο ιεραρχημένο εκπαιδευτικό σύστημα και στη συνέχεια στην ιεραρχημένη κοινωνική δομή, ο ρόλος της εκπαίδευσης και του σχολείου στην ελληνική κοινωνία και σε συγκεκριμένες κοινωνίες, καθώς και οι μηχανισμοί που προκαλούν τις εκπαιδευτικές και κοινωνικές αλλαγές. Μια τέτοια σπουδή συμβάλλει στη γνώση της σχέσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας και εμπειρίας των μαθητών με τη μελλοντική τους κοινωνική επαγγελματική ένταξη. Γνώση δηλαδή που συμβάλλει στην κοινωνικοποίηση του ίδιου του εκπαιδευτικού μέσα από την κατανόηση του κοινωνικού ρόλου της εκπαίδευσης και του σχολείου και την κατανόηση του δικού του ρόλου ως κοινωνικού φορέα. Συμβάλλει ακόμα στην ανάπτυξη της πολιτισμικής ταυτότητας και της κοινωνικής συνείδησης των φοιτητών και μελλοντικών εκπαιδευτικών, μέσα από τη σπουδή της σύγχρονης ελληνικής εκπαιδευτικής και κοινωνικής πραγματικότητας.

Ο τρίτος στόχος συμβάλλει στην ανάπτυξη των επιστημονικών και κοινωνικών ικανοτήτων και δεξιοτήτων των φοιτητών και μελλοντικών εκπαιδευτικών στο να αναλύουν την κοινωνική πραγματικότητα του κάθε μαθητή, της τάξης ως ομάδας, του σχολείου και της κοινότητας ως κοινωνικού συνόλου. Συμβάλλει επίσης στο να αναπτύσσουν και να επιλέγουν εκπαιδευτικές πρακτικές και τρόπους εκπαιδευτικής και κοινωνικής παρέμβασης που υποστηρίζουν τη δική τους αντίληψη για την εκπαιδευτική διαδικασία, τον τρόπο που διαπλέκεται με τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα των μαθητών τους και τη μελλοντική κοινωνική τους ένταξη.